Całkowita zawartość halogenów zgodnie z normą ISO 20999 Uwidocznienie PFAS: przejrzystość w branży tekstylnej

Substancje fluorowane w tekstyliach stanowią zagrożenie dla środowiska i zdrowia. Dotychczas brakowało jednolitej metody oznaczania PFAS w wyrobach tekstylnych. Dzięki nowej normie ISO 20999 dostępna jest teraz znormalizowana procedura dla chromatografii spalinowej i jonowej, która umożliwia wiarygodne badanie przesiewowe pod kątem obecności fluoru, chloru, bromu i jodu.

Wraz z opublikowaniem normy ISO 20999 w kwietniu 2026 r. po raz pierwszy udostępniono jednolitą procedurę określania całkowitej zawartości halogenów w tekstyliach za pomocą chromatografii jonowej z spalaniem (CIC). Norma ta wspiera branżę tekstylną w spełnianiu rosnących wymagań regulacyjnych, tworząc w ten sposób podstawę dla większego bezpieczeństwa i przejrzystości w łańcuchu dostaw. Specjaliści z firmy Metrohm AG z Herisau wspierali opracowanie tej normy, dzieląc się swoją fachową wiedzą.

Dzięki swoim właściwościom hydrofobowym i odporności na zabrudzenia substancje per- i polifluoroalkilowe (PFAS) są często stosowane w tekstyliach. Jednak podczas prania lub w wyniku niewłaściwej utylizacji mogą one przedostać się do środowiska. Dlatego coraz więcej producentów stawia na alternatywne rozwiązania, aby uwzględnić rosnące obawy dotyczące środowiska i zdrowia. Jednocześnie rośnie presja regulacyjna – ograniczenia dotyczące PFAS w wyrobach tekstylnych zyskują na znaczeniu. Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA) zaproponowała ograniczenie stosowania tych substancji w wyrobach tekstylnych, a dokładniej w tkaninach, meblach tapicerowanych, skórze, odzieży i dywanach (w skrócie TULAC: Textiles, Upholstery, Leather, Apparel and Carpets). Przewiduje się maksymalną całkowitą zawartość fluoru (TF) na poziomie 50 mg F/kg. W Kalifornii ograniczenie to już obowiązuje: Od 1 stycznia 2025 r. obowiązuje tam maksymalna całkowita zawartość fluoru organicznego (TOF) wynosząca 100 ppm, a od 1 stycznia 2027 r. wartość ta ma spaść do 50 ppm.

W tym kontekście organy regulacyjne opierają się na parametrach sumarycznych, takich jak całkowita zawartość fluoru i całkowita zawartość fluoru organicznego. Wynika to z faktu, że ukierunkowane analizy metodą LC-MS/MS lub GC-MS/MS pozwalają dotychczas na oznaczenie ilościowe jedynie ograniczonej liczby PFAS. Znanym ograniczeniem tych parametrów sumarycznych jest to, że nie można wykluczyć udziału innych substancji fluorowanych, takich jak biocydy. Niemniej jednak umożliwiają one przeprowadzenie skutecznej procedury przesiewowej w celu określenia zapotrzebowania na dalsze ukierunkowane analizy.

Pierwsza znormalizowana metoda oznaczania całkowitej zawartości fluoru w tekstyliach

W tym miejscu pojawia się nowa norma ISO 20999 „Tekstylia – Oznaczanie całkowitej zawartości halogenów w wyrobach tekstylnych – Metoda spalania i chromatografii jonowej (CIC)”: Dzięki niej po raz pierwszy dostępna jest znormalizowana metoda oznaczania całkowitej zawartości fluoru w tekstyliach.

Specjaliści CIC z firmy Metrohm wsparli opracowanie normy swoją wiedzą fachową, a także dostarczyli dane laboratoryjne do badania porównawczego, na którym opiera się ta norma. W ramach badania porównawczego, będącego procedurą zewnętrznego zapewnienia jakości, kilka niezależnych laboratoriów przeanalizowało te same próbki w celu sprawdzenia dokładności pomiarów, porównywalności wyników oraz ich wiarygodności.

Nowa norma umożliwia oznaczanie całkowitej zawartości fluoru, a także zawartości chloru, bromu i jodu. Dzięki temu można dodatkowo oceniać produkty tekstylne (takie jak włókna i tkaniny), elementy z tworzyw sztucznych (w tym powłoki) oraz drewno (celuloza) pod kątem potencjalnych zagrożeń dla zdrowia.