Zdrowie w wieku średnim Środowisko rodzinne w dzieciństwie i liczba rodzeństwa mają wpływ na zdrowie serca i mózgu w średnim wieku

Badania doktoranckie pokazują, że środowisko rodzinne, w którym dorastamy, może mieć wpływ na stan zdrowia w średnim wieku. Jedynacy są narażeni na większe ryzyko chorób sercowo-naczyniowych przez całe życie, a palenie tytoniu przez rodziców powoduje trwałe szkody — negatywnie wpływając zarówno na zdrowie serca, jak i na sprawność poznawczą aż do późnej dorosłości.

Turku/Finlandia – Choroby sercowo-naczyniowe i pogorszenie funkcji poznawczych pozostają głównymi przyczynami zachorowalności i śmiertelności na całym świecie. Zidentyfikowano kilka czynników ryzyka tych chorób, jednak nie wyjaśniają one w pełni obciążenia chorobowego.

Dr Jukka Pihlman, specjalista chorób wewnętrznych i doktorant na Uniwersytecie w Turku w Finlandii, w swojej pracy doktorskiej badał, czy czynniki rodzinne doświadczane w dzieciństwie mają wpływ na zdrowie nawet kilkadziesiąt lat później.

Dane badawcze pochodzą z populacyjnego badania „Cardiovascular Risk in Young Finns Study”, w ramach którego uczestnicy są obserwowani od dzieciństwa już od ponad 30 lat.

Stan zdrowia uczestników badano poprzez analizę czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, strukturę i czynność serca za pomocą ultrasonografii, wczesne objawy miażdżycy, tj. stwardnienia tętnic, oraz sprawność poznawczą w średnim wieku za pomocą standardowych testów.

Pasywne palenie ma wpływ nawet w średnim wieku — podobnie jak bycie jedynakiem

Najważniejsze wyniki badań wykazały, że narażenie na dym tytoniowy w dzieciństwie wiązało się ze zmianami w budowie serca oraz gorszymi wynikami funkcji poznawczych w średnim wieku. W szczególności pamięć epizodyczna, tj. pamięć autobiograficzna, a także pamięć robocza i zdolność uczenia się były słabsze u osób, które w dzieciństwie były narażone na dym tytoniowy.

Ponadto badanie wykazało, że liczba rodzeństwa wiązała się z czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i metabolicznych w całym okresie życia. Jedynacy wykazywali mniej korzystny profil czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych już w dzieciństwie, np. wyższy wskaźnik masy ciała i niższy poziom aktywności fizycznej. Ponadto stwierdzono u nich wyższy odsetek przypadków otyłości i nadciśnienia tętniczego w wieku dorosłym.

Badanie dostarcza nowych informacji na temat tego, jak wpływ środowiska rodzinnego może sięgać znacznie dalej, niż dotychczas sądzono: „Chociaż szkodliwe skutki biernego palenia w dzieciństwie są dobrze znane, wyniki naszego badania sugerują, że skutki te mogą być nadal widoczne w budowie serca i funkcjonowaniu poznawczym w średnim wieku. Ponadto badanie pokazuje, że wielkość rodziny i liczba rodzeństwa mogą mieć związek z późniejszym stanem zdrowia układu sercowo-naczyniowego i metabolicznego, niezależnie od wielu innych znanych czynników społeczno-ekonomicznych i związanych ze stylem życia” – stwierdza Pihlman.

Wyniki badań podkreślają znaczenie ochrony dzieci i młodzieży przed narażeniem na bierne palenie. Sugerują one również, że czynniki związane ze strukturą rodziny można wykorzystać do identyfikacji dzieci i młodzieży, które mogą być narażone na większe ryzyko wystąpienia problemów zdrowotnych w późniejszym życiu.

Badanie to potwierdza pogląd, że podstawy zdrowia człowieka kształtują się we wczesnym dzieciństwie oraz że działania profilaktyczne ukierunkowane na warunki życia we wczesnym okresie życia mogą potencjalnie zmniejszyć ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych i pogorszenia funkcji poznawczych w późniejszym wieku.