Od „typowego pacjenta” do medycyny spersonalizowanej Koniec mężczyzny ważącego 70 kilogramów?

Szczepionka dla wszystkich? To już przeszłość. Przynajmniej najnowsze badania przeprowadzone przez Szpital Uniwersytecki w Jenie potwierdzają potrzebę bardziej spersonalizowanej medycyny. Należy w znacznie większym stopniu uwzględniać różnice między płciami – modelowy pacjent o wadze 70 kg nie jest już aktualny.

Szczepionka lub lek działają różnie w zależności od tego, kto je otrzymuje. Nie tylko w przypadku dzieci należy przestrzegać szczególnie niskich dawek i wysokich wymagań dotyczących ochrony, ale także wśród dorosłych skutki lub skutki uboczne mogą się różnić w zależności od osoby. Zgodnie z najnowszym opracowaniem naukowców z Kliniki Uniwersyteckiej w Jenie lekarze powinni zatem w większym stopniu niż dotychczas zwracać uwagę na wiek i płeć swoich pacjentów podczas przepisywania leków.

Kierownikiem badania był Mathias Pletz, dyrektor Instytutu Medycyny Zakaźnej i Higieny Szpitalnej przy szpitalu klinicznym. Jak powiedział agencji prasowej dpa, jego zdaniem w przypadku zaleceń dotyczących szczepień zasadniczo sensowne byłoby rozróżnienie między mężczyznami a kobietami.

Może to na przykład oznaczać wydanie zalecenia dotyczącego szczepień ochronnych przeciwko określonym chorobom dla mężczyzn w wieku od 50 lat, podczas gdy dla kobiet takie zalecenie obowiązywałoby dopiero od 55. lub 60. roku życia. „Byłoby to korzystne dla obu płci” – powiedział Pletz. Naukowcy zajmujący się tą dziedziną wykazali w jednym z badań, że układ odpornościowy kobiet i mężczyzn starzeje się w różnym tempie.

Dawkę lub termin leczenia należy dostosować indywidualnie

Innym sposobem reagowania na te różnice między płciami mogłoby być dostosowanie dawek szczepionki – stwierdził Pletz. W środowisku naukowym od dawna wiadomo, że kobiety często wykazują silniejsze reakcje na szczepionkę niż mężczyźni. Obejmują one u kobiet silniejsze zaczerwienienia i ból w miejscu wkłucia, a także większe zmęczenie wynikające z takich szczepień.

Obie opcje – dostosowanie czasu podania substancji leczniczych lub ich dawki – mają zastosowanie również w przypadku, gdy pacjenci potrzebują leków z powodu choroby – powiedział Pletz. Według niego lekarze zajmujący się leczeniem pacjentów chorych na raka są już na zaawansowanym etapie wdrażania medycyny jak najbardziej spersonalizowanej. Natomiast w wielu innych dziedzinach nadal zbyt często przyjmuje się za standardowego pacjenta mężczyznę o masie ciała 70 kilogramów.

„W przypadku sepsy zdecydowanie potrzebowalibyśmy medycyny spersonalizowanej” – powiedział Pletz. Choroba ta, potocznie nazywana posocznicą, często rozwija się w ciągu kilku godzin. „Po prostu brakuje nam czasu na leczenie, które nie przynosi szybkich efektów”. Sepsa jest najcięższym rodzajem zakażenia. Może wynikać z dowolnej infekcji i prawie zawsze kończy się śmiercią, jeśli nie zostanie poddana leczeniu na czas.

U mężczyzn układ odpornościowy starzeje się częściowo szybciej

W ramach bieżących badań kliniki uniwersyteckiej dotyczących różnic w procesie starzenia się układu odpornościowego u mężczyzn i kobiet naukowcy pod kierownictwem Pletza wykorzystali dane zebrane podczas pandemii koronawirusa wśród około 230 mężczyzn i kobiet w Neustadt am Rennsteig. Ta miejscowość w powiecie Ilm została odcięta od świata zewnętrznego na początku pandemii w marcu 2020 r. po wykryciu tam kilku zakażeń wirusem SARS-CoV-2. W związku z tym pod kierownictwem Pletza zebrano tam dane. Obecne wyniki badań stanowią swego rodzaju produkt uboczny tego zebrania danych.

Jednym z kluczowych wniosków płynących z tych badań jest to, że przynajmniej część układu odpornościowego mężczyzn i kobiet różni się przez całe życie, a także starzeje się w różnym tempie. Jak stwierdził Pletz, liczba tak zwanych komórek T – szczególnie ważnych dla naturalnej odporności organizmu – zmniejsza się u mężczyzn szybciej niż u kobiet. Dlatego też mężczyźni w podeszłym wieku są bardziej podatni na infekcje i częściej umierają z ich powodu niż kobiety.

Więcej informacji: Hansen, C.S., Sellau, J., Langanz, A. i in.: Płeć wpływa na ekspresję CD64 i odpowiedzi monocytowe wywołane szczepionką. Biol Sex Differ 17, 77 (2026); DOI: 10.1186/s13293-026-00897-7