Wywiad ze Stowarzyszeniem Niemieckich Przedsiębiorstw Laboratoryjnych „Opowiadamy się za ochroną konsumentów, zdrowiem, środowiskiem i bezpieczeństwem technicznym”

W Niemczech działa kilka tysięcy prywatnych laboratoriów. Znaczna część z nich zrzeszona jest w Stowarzyszeniu Niemieckich Przedsiębiorstw Laboratoryjnych (VDLAB). Rozmawialiśmy z dyrektorem generalnym Antonem Blöthem na temat akredytacji, niedoboru wykwalifikowanych pracowników oraz cyfryzacji.

Panie Blöth, w tym roku organizacja VUP przekształciła się w VDLAB. Dlaczego, Pana zdaniem, konieczna była zmiana nazwy – i co ma wyrażać ta nowa nazwa?

Anton Blöth: VDLAB nie jest nowym stowarzyszeniem, lecz konsekwentnym rozwinięciem VUP (Stowarzyszenia Niezależnych Laboratoriów Badawczych). Nasze korzenie sięgają niezależnych laboratoriów badawczych. Obecnie reprezentujemy jednak całe spektrum prywatnych przedsiębiorstw laboratoryjnych: laboratoria badawcze, analityczne, pomiarowe i kalibracyjne działające na bardzo zróżnicowanych rynkach. Stara nazwa nie odzwierciedlała już w pełni tego zakresu działalności. Nazwa „Związek Niemieckich Przedsiębiorstw Laboratoryjnych” wyraźniej wskazuje, kim jesteśmy i w imieniu kogo występujemy. Jednocześnie podkreśla ona wymiar przedsiębiorczości: laboratoria zapewniają jakość, ochronę konsumentów, zdrowie, ochronę środowiska i bezpieczeństwo techniczne – muszą jednak przy tym również inwestować, pozyskiwać pracowników i utrzymywać się na konkurencyjnym rynku.

Jakie tematy są obecnie przedmiotem szczególnego zainteresowania VDLAB – i dlaczego są one tak ważne dla niezależnych firm laboratoryjnych właśnie teraz?

Na pierwszym miejscu znajdują się akredytacja i regulacje, wykwalifikowana kadra oraz kwalifikacje, a także transformacja cyfrowa. Rosnące koszty osobowe, energetyczne i regulacyjne zderzają się z wysokimi potrzebami inwestycyjnymi oraz, w niektórych przypadkach, znaczną presją cenową w branży. Wytyczne są zasadniczo sensowne i często niezbędne z technicznego punktu widzenia, jednak ich wdrażanie musi pozostać praktyczne i proporcjonalne. Właśnie w tym zakresie leży zadanie VDLAB: na wczesnym etapie wnosimy doświadczenia laboratoriów do procesów politycznych i regulacyjnych, informujemy o istotnych zmianach oraz tworzymy przestrzenie, w których laboratoria mogą uczyć się od siebie nawzajem i wspólnie kształtować przyszłość. Firmy, które nie chcą samodzielnie oceniać każdego nowego kierunku rozwoju, znajdą u nas fachowe wsparcie i solidną sieć kontaktów.

Jak Pan/Pani wspomniał(a): akredytacja i regulacje prawne mają duży wpływ na codzienną pracę wielu laboratoriów. Gdzie dostrzega Pan/Pani obecnie największą potrzebę podjęcia działań i jakie postulaty zgłasza Pan/Pani wobec polityków i organów władzy?

Akredytacja jest niezbędna dla budowania zaufania do usług laboratoryjnych – nie może jednak sama w sobie stać się stałym obciążeniem i przyczyną utraty konkurencyjności. Procedury często trwają zbyt długo, angażują znaczne zasoby kadrowe i powodują trudne do zaplanowania koszty. Jeśli jednocześnie mają znacznie wzrosnąć stawki opłat, musi temu towarzyszyć wiążący i konkretny plan reform. Wspólnie z innymi stowarzyszeniami udało nam się wiele zmienić. Teraz BMWE musi stworzyć wiążące ramy oraz zbudować zaufanie i akceptację dla nowych rozwiązań. Leży to również w interesie nowego zarządu DAkkS, który wyraźnie wykazuje gotowość do zerwania ze starymi schematami i podążania nowymi ścieżkami we współpracy z zainteresowanymi środowiskami. Opowiadamy się za wydajnymi i cyfrowymi procedurami, jasnym podziałem kompetencji i terminów, niezawodną przejrzystością kosztów oraz większym naciskiem na obsługę i dialog. Naszym celem nie jest obniżenie wymagań merytorycznych, lecz stworzenie systemu akredytacji, który zapewni jakość, a jednocześnie umożliwi świadczenie wydajnych usług laboratoryjnych. Akredytacja musi ponownie stać się tematem budzącym entuzjazm, jak trafnie ujął to niedawno jeden z kolegów ze Stowarzyszenia TÜV.

Zapewnienie wykwalifikowanej kadry, cyfryzacja i nowe technologie stawiają przed branżą poważne wyzwania. Które z nich są obecnie priorytetowe dla stowarzyszenia i w jaki sposób zamierzają Państwo wspierać w tym zakresie swoich członków?

Trudno rozpatrywać kwestię wykwalifikowanej kadry i cyfryzacji w oderwaniu od siebie. Automatyzacja, sztuczna inteligencja i połączone procesy przetwarzania danych mogą odciążyć laboratoria i umożliwić świadczenie nowych usług. Wymaga to wymiany doświadczeń i nawiązywania kontaktów w branży – na przykład w ramach Digital LabHub –, wspólnych standardów, bezpiecznych warunków ramowych oraz pracowników, którzy potrafią kształtować zmiany zarówno pod względem merytorycznym, jak i organizacyjnym. Poprzez utworzenie nowych komisji merytorycznych ds. cyfryzacji i kwalifikacji VDLAB celowo rozszerza swoją działalność merytoryczną oraz wsparcie dla członków w obu tych obszarach.Szczególną inicjatywą jest program VDLAB Next Generation: Program ten skupia młodych menedżerów z laboratoriów badawczych i kalibracyjnych, łącząc wzajemną naukę, mentoring, szkolenia oraz sieć kontaktów rozwijającą się z roku na rok. W ten sposób wspieramy nie tylko poszczególnych młodych pracowników, ale także wzmacniamy następne pokolenie liderów całej branży.

Bardzo dziękuję za rozmowę, panie Blöth.