Sztuczna inteligencja Zaledwie 10 minut korzystania ze sztucznej inteligencji osłabia Twoją zdolność do wytrwania w trudnych zadaniach

Naukowiec z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley jest współautorem badania, które rodzi głębokie pytania dotyczące tego, w jaki sposób wchodzimy w interakcję ze sztuczną inteligencją w edukacji — oraz w życiu codziennym.

Brian Christian od 20 lat zastanawia się nad tym, jak sztuczna inteligencja zmieni nasze umysły i nasz świat. Jego książka z 2020 roku pt. „The Alignment Problem” została uznana za jedną z najlepszych publikacji poświęconych sztucznej inteligencji, a podobnie jak wielu naukowców, czasami odczuwa euforię na myśl o postępach tej technologii. W końcu, gdy każdy ma do dyspozycji flotę autonomicznych agentów gotowych do przyspieszenia badań, trudno nie odnieść wrażenia, że odkrycie, które zmieni nasze życie, jest tylko o kilka poleceń stąd.

Na biurku trzyma też notatnik i codziennie w nim pisze. Ta praktyka pozwala mu zachować równowagę i tłumi dręczące go podejrzenie, że zbyt długie poświęcanie czasu pracy z AI może sprawić, że straci swoją przewagę naukową.

Ma powody do niepokoju — a dowodem na to są jego najnowsze badania.

Christian był członkiem zespołu, który przeprowadził przełomowe badanie, z którego wynika, że już 10 minut korzystania z narzędzia opartego na sztucznej inteligencji znacznie osłabia naszą zdolność do skupienia się i wytrwałości w wykonywaniu trudnych zadań. Wstępna wersja tej pracy wywołała spore poruszenie na początku tego roku, a w tym tygodniu zespół zaprezentował zaktualizowaną, zrecenzowaną wersję artykułu podczas konferencji poświęconej modelowaniu języka.

„To zaskakujące odkrycie, ale w pewnym sensie stanowi ono argument na poparcie tezy, którą wielu z nas intuicyjnie odczuwa” – powiedział Christian, pracownik naukowy Centrum Sztucznej Inteligencji Kompatybilnej z Człowiekiem przy Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley. „Ja też to odczuwam”.

Aby sprawdzić, jak szybko spadała koncentracja i wytrwałość badanych, naukowcy opracowali serię randomizowanych badań kontrolowanych i zrekrutowali przez Internet 1 222 uczestników.

W pierwszym eksperymencie, w którym wzięło udział 354 uczestników, jedna grupa miała za zadanie rozwiązać 15 podstawowych zadań z ułamkami bez pomocy, podczas gdy druga miała otwarty program ChatGPT, z którego mogła korzystać w celu uzyskania pomocy, a nawet poproszenia o odpowiedź. Grupa mająca dostęp do sztucznej inteligencji na początku rozwiązywała zadania z większą dokładnością niż grupa bez dostępu do niej. Następnie, po 12 zadaniach, badacze odebrali tej grupie narzędzie oparte na sztucznej inteligencji. Niemal natychmiast uczestnicy tej grupy przestali poprawnie rozwiązywać zadania.

Podobna sytuacja miała miejsce, gdy przeprowadzono eksperyment na drugiej, większej grupie liczącej 667 uczestników. Podczas gdy użytkownicy sztucznej inteligencji udzielali błędnych odpowiedzi lub całkowicie rezygnowali z zadania po wyłączeniu pomocy AI, grupa bez sztucznej inteligencji kontynuowała zadanie i ostatecznie osiągnęła lepsze wyniki.

Następnie naukowcy przeprowadzili trzeci eksperyment z udziałem 201 uczestników, wykorzystując zadanie z testu SAT dotyczące rozumienia tekstu pisanego. Wyniki były podobne do tych uzyskanych w przypadku zadań z ułamkami: po wyłączeniu narzędzia opartego na sztucznej inteligencji spadła zarówno wytrwałość, jak i dokładność.

„Trudno by było wymarzyć sobie bardziej przejrzystą historię” – powiedział Christian.

Wyniki badań potwierdziły to, co w ostatnich latach coraz częściej wynikało z anegdot i ankiet: nadmierne poleganie na sztucznej inteligencji w poszukiwaniu odpowiedzi osłabia naszą sprawność poznawczą. Kiedy sztuczna inteligencja generuje odpowiedzi w ciągu kilku sekund, przyzwyczajamy się do tej szybkości; wszystko, co trwa dłużej, wydaje się nieefektywne. Poleganie na sztucznej inteligencji eliminuje również to, co zespół nazwał „produktywnym wysiłkiem”, który może pomóc ludziom odkryć swoje mocne strony i pasje w zakresie badań.

„Stworzyliśmy te systemy, aby były pomocne, ale czy rzeczywiście pomagają nam w sposób, który nam faktycznie służy?” – powiedział Christian. „Jak na ironię, wykazaliśmy, że często pomagają nam w sposób, który w pewnym sensie jest raczej nieprzydatny”.

W skład zespołu wchodzili naukowcy z Uniwersytetu Carnegie Mellon, Instytutu Technologii w Massachusetts, Uniwersytetu Oksfordzkiego oraz Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles (UCLA). Gdy wiosną opublikowano wstępne wyniki badań, informowały o nich różne media, od magazynu „WIRED” po „Psychology Today”. W zeszłym tygodniu „The New York Times” opublikował artykuł poświęcony tej pracy naukowej oraz podobnym badaniom.

Firmy z branży sztucznej inteligencji pionierskiej zdają sobie sprawę, że przekazywanie zadań chatbotom może osłabić podstawową wiedzę i biegłość w danej dziedzinie. Christian stwierdził, że zamiast domyślnie udzielać szybkich odpowiedzi, reakcje sztucznej inteligencji mogłyby być z natury bardziej pouczające, podobnie jak w przypadku korepetytora.

„Musimy dążyć do przyszłości, w której ludzkie zdolności będą w jak największym stopniu wzmacniane, a nie zastępowane” – powiedział.

Christian stwierdził, że dotyczy to w szczególności badań naukowych i środowiska akademickiego. Martwi go, że nadmierne poleganie na narzędziach sztucznej inteligencji w nauce może zagrozić temu, co w pierwszej kolejności decyduje o byciu dobrym naukowcem: bliskim kontaktem z danymi, zagłębieniem się w materiał oraz pracą w zespole. Można stracić coś istotnego, gdy zespół składający się z dziesięciu osób, opracowujący pomysły prowadzące do przełomu, zostanie zredukowany do dwóch lub trzech naukowców i chatbota.

„To nie jest opowieść o ułamkach i zadaniach z egzaminu SAT” – powiedział Christian. „To coś, co dzieje się z ludzką wiedzą i kompetencjami na wszystkich poziomach – od uczniów szkół podstawowych aż po czołowych ekspertów na świecie”.